Ο προπαππούς μου στα εφιαλτικά Αμελέ Ταμπουρού

4274

Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους οργανώθηκαν στην Τουρκία τα τάγματα εργασίας,  -γνωστά ως Αμελέ Ταμπουρού-, όπου στέλνονταν αναγκαστικά άνδρες που δεν ήταν μουσουλμάνοι για να εκτελέσουν βαριές εργασίες.

Ήταν η εποχή που επανήλθε η πολιτική των Νεότουρκων με το τρίπτυχο εκσυγχρονισμός, ισλαμισμός, τουρκισμός. Τα τάγματα εργασίας στην πραγματικότητα ήταν μια εφιαλτική  μέθοδος εθνοκάθαρσης, καθώς οι περισσότεροι δεν κατάφερναν να επιβιώσουν.

Τα «αμελέ ταμπουρού» ονομάστηκαν τόποι βασανισμού και εξόντωσης, αφού οι συνθήκες εργασίας ήταν απάνθρωπες  ενώ το φαγητό και το νερό ήταν πάντα λιγότερο από το κανονικό. Η «Μηχανή του Χρόνου», ερεύνησε την ιστορική περίοδο και με αφορμή τα εκατό χρόνια από την έναρξη των διώξεων σε βάρος των  Μικρασιατών και των Ποντίων, παρουσιάζει μαρτυρίες και ντοκουμέντα.

tagmata-erg

Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του Αντώνη Σουβατζή από το χωριό Γκιόζ-Τεπες της Σμύρνης, όπως καταγράφηκε στο χαρτί καθ΄υπαγόρευσή του, τον Σεπτέμβριο του 1968: «Μας έδωσαν ψωμί και σταφίδα. Μόλις φάγαμε ψωμί και σταφίδα τρελαθήκαμε για νερό. Εγώ κρατήθηκα, δεν έφαγα. Οι σκοποί μας δήλωσαν, ότι θα πιούμε νερό.

Εκεί ήταν μια χαβούζα που πέφταν από το εργοστάσιο πετρέλαια, λάδια και ζεστό νερό. Μόλις ακούστηκε η διαταγή οι πρώτοι που πήγαν να πιούν σκάσανε, γιατί πέσανε οι άλλοι επάνω με την ορμή και τη λαχτάρα για νερό. Θα ΄ταν 30 άνθρωποι».

Υπολογίζεται ότι μέχρι το τέλος του 1918 χάθηκαν 250 χιλιάδες Έλληνες στα τάγματα εργασίας  των Τούρκων.

Δείτε στο βίντεο της «Μηχανής του Χρόνου» συγκλονιστικές μαρτυρίες προσφύγων από τη Μικρά Ασία ,που έχασαν συγγενείς και φίλους στα «τάγματα θανάτου». …

«Ο προπαππούς μου στα εξοντωτικά τάγματα εργασίας Τούρκων»…. 

Ένα από τα μέτρα αφανισμού του ελληνικού στοιχείου που ξεκίνησε να εφαρμόζεται από την Οθωμανική Αυτοκρατορία τα τελευταία χρόνια πριν από την διάλυσή της (στη συνέχεια από τον Κεμάλ) ήταν τα “Αμελέ Ταμπουρού” ή πιο γνωστά και ως “Τάγματα Εργασίας” που στην πραγματικότητα ήταν “τάγματα θανάτου”.

Και αυτό γιατί επρόκειτο για καταναγκαστική εργασία υπό άσχημες συνθήκες για κοινωφελείς σκοπούς (και όχι μόνο) με σκοπό την εξόντωση του αντρικού χριστιανικού πληθυσμού…. 

Η μεγάλη φωτογραφία είναι από το οικογενειακό μου αρχείο.

Πολλές φορές έχει δημοσιευτεί σε βιβλία, αλλά και στο δίκτυο, γιατί οι φωτογραφίες από τα “αμελέ ταμπουρού” είναι σπάνιες.

Τραβήχτηκε στον Πόντο (το 1914) και προφορικές μαρτυρίες λένε ότι πρόκειται για την διάνοιξη του δρόμου Τραπεζούντας – Λαραχανής. Όλοι κρατάνε φτυάρια εκτός από τον προπάππο μου (κίτρινο βέλος) και τον Tούρκο επιστάτη με το φέσι.

Ο προπάππος μου ήταν εύπορος. Προφανώς είχε τα χρήματα (40 λίρες, υπολογίζω πως αντιστοιχεί σε ένα καλό ετήσιο εισόδημα) για να εξαγοράσει την ελευθερία του, αλλά και την διάθεση για να παραγγείλει την εν λόγω φωτογραφία.*

Εξάλλου είναι και ο μόνος που διακρίνεις ένα ελαφρό μειδίαμα, όλοι οι άλλοι φαίνονται εξαιρετικά σκυθρωποί. Ποιος ξέρει πόσοι από αυτούς κατάφεραν να επιζήσουν (κυρίως δραπετεύοντας). Η μικρή φωτογραφία τραβήχτηκε στην Καλαμαριά (1935 περίπου). Ο προπαππούς, γέροντας πια, στη μέση. Ο “άρχοντας” της μεγάλης φωτογραφίας, όπως και… 

BENEZHS 1

Ο Ηλίας Βενέζης και η θητεία του στα «Τάγματα» των Τούρκων… 

Ο Βενέζης υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες πεζογράφους και ακαδημαϊκούς. Εργάστηκε στην Εθνική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ελλάδος. Διώχτηκε για τις ιδέες του κατά τη δικτατορία του Μεταξά, ενώ στα χρόνια της γερμανικής κατοχής συνελήφθη και κλείστηκε στο «Μπλοκ C» των φυλακών Αβέρωφ, απ’ όπου απελευθερώθηκε μετά από παρέμβαση του Αρχιεπίσκοπου Δαμασκηνού. Έμεινε στην ιστορία κυρίως για την καταγραφή της πικρής μνήμης του μικρασιατικού πολέμου. Χαρακτηριστικά μυθιστορήματά του είναι τα: «Γαλήνη», «Αιολική Γη» «Έξοδος» και «Ο Ωκεανός». Πέθανε το 1973 στην Αθήνα…. 


Τα τάγματα εξόντωσης των Ελλήνων «Το νούμερο 31328» υπήρξε το πρώτο μυθιστόρημα του Ηλία Βενέζη, ένα βιβλίο-ντοκουμέντο για τις δύσκολες στιγμές που πέρασε ο συγγραφέας στα κάτεργα της Ανατολής, όταν ήταν αιχμάλωτος στα τούρκικα τάγματα εργασίας. Γεννημένος στο Αϊβαλί το 1904, έζησε τους διωγμούς και τον ξεριζωμό των ελλήνων της Μικρασίας. Με τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο, κατέφυγε με τη μητέρα και τα αδέρφια του στη Μυτιλήνη, αλλά επέστρεψαν το 1919. Τρία χρόνια αργότερα ο νεαρός Ηλίας Μέλλος (όπως ήταν το πραγματικό του όνομα) βρίσκεται στο επίκεντρο της τραγωδίας…. 

Αν και η οικογένεια του καταφέρνει να φύγει αλώβητη από τη Μικρά Ασία, ο ίδιος δεν προλαβαίνει να επιβιβαστεί στο πλοίο. Αιχμαλωτίζεται από τους Τούρκους που τον στέλνουν στα βάθη της Μικράς Ασίας να υπηρετήσει στα τάγματα θανάτου, τα γνωστά, «αμελέ ταμπουρού». Επρόκειτο για τάγματα εργασίας στα οποία σύρονταν Αρμένιοι και “Ελληνες χριστιανοί για να δουλέψουν κάτω από απάνθρωπες συνθήκες σε ορυχεία και στην κατασκευή δημοσίων έργων…. 

Από τους 3.000 αιχμαλώτους των Κυδωνιών επέστρεψαν μόνο 23

Ο Βενέζης ήταν από τους ελάχιστους που κατάφραν να γλιτώσουν  «Το νούμερο 31328» ήταν ο αριθμός του Βενέζη στα τάγματα εργασίας. Το βιβλίο αποτελεί ένα χρονικό των κακουχιών και βασανιστηρίων που βίωσαν οι Έλληνες αιχμάλωτοι στα χέρια των Τούρκων, που στην πραγματικότητα εφάρμοζαν πρόγραμμα εξόντωσης. Για 14 μήνες ο συγγραφέας ζούσε καθημερινά τον εξευτελισμό, την πείνα, το κρύο και τη συστηματική κακομεταχείριση. Οι περισσότεροι αιχμάλωτοι πέθαιναν. Αυτός ήταν άλλωστε ο απώτερος στόχος των Τούρκων. Ο Βενέζης ήταν ένας από τους ελάχιστους που κατάφεραν να επιβιώσουν. Το 1923 αφέθηκε ελεύθερος και επέστρεψε στην οικογένειά του στη Λέσβο…. 

Ο ίδιος το 1945 θα γράψει: «Το βιβλίο τούτο είναι γραμμένο με αίμα». Ένας κριτικός  σημείωνε κάποτε για το ύφος του: «Έχει κάτι απ” τη φονική λαμπρότητα των πολεμικών όπλων, τη φονική λαμπρότητα του αδυσώπητου φωτός. Αλλά εγώ δε μιλώ για το ύφος. Λέω για την καυτή ύλη, για τη σάρκα που στάζει το αίμα της και πλημμυρίζει τις σελίδες του…αν βγεις στα τρίστρατα και ρωτήσεις τους μάρτυρες, αυτούς που τα κορμιά τους βασανίστηκαν, ενώ πάνω τους σαλάγιζε ο θάνατος —και είναι τόσο εύκολο να τους βρεις, η εποχή μας φρόντισε και γέμισε τον κόσμο— αν τους ρωτήσεις, θα μάθεις πως τίποτα, τίποτα δεν υπάρχει πιο βαθύ και πιο ιερό από ένα σώμα που βασανίζεται.»… 


Δείτε ένα μοναδικό video – ρεπορτάζ σχετικά με τα Τουρκικά Τάγματα Εργασίας στη Μηχανή του Χρόνου : mixanitouxronou.gr