Το περιβόητο σώμα των γενιτσάρων και τα «τσιράκια»

1488

Η συγκρότηση του σώματος των γενιτσάρων. Οι «τσιράκ» και τα «τσιράκια». Μάθετε και μια εκπληκτική ιστορική λεπτομέρεια.

Το περιβόητο σώμα των γενιτσάρων συγκροτήθηκε για πρώτη φορά από τον σουλτάνο Ορχάν ανάμεσα στο 1327 και 1360. Συνεπώς οι πολεμιστές αυτοί που σκόρπιζαν τον τρόμο στους εχθρούς του σουλτάνου προϋπήρχαν 100 τουλάχιστον χρόνια πριν την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης.

Γενί τσαρί στα τουρκικά σημαίνει καινούριος στρατός. Η αρχική ιδέα ήταν η συγκρότηση ενός επίλεκτου σώματος που δεν θα είχε την παραμικρή σχέση με την υπόλοιπη Οθωμανική κοινωνία ή με τόπους καταγωγής και οικογένεια.

Η ζωή τους θα ήταν αφιερωμένη στον πόλεμο, σπίτι τους το στρατόπεδο και μοναδική συναισθηματική σχέση τους η πατρική αφοσίωση στον σουλτάνο. Γι αυτό και απαράβατος όρος, που κρατήθηκε για τρεις αιώνες, ήταν οι στρατιώτες του να προέρχονται από υποχρεωτικό παιδομάζωμα από τους ραγιάδες των ευρωπαϊκών επαρχιών της αυτοκρατορίας. Οι ευρωπαίοι θεωρούνταν λιγότερο ράθυμοι απ’ τους ανατολίτες και περισσότερο πειθαρχημένοι.

Το παιδομάζωμα γινόταν κάθε πέντε χρόνια συνήθως, αλλά υπήρξαν και εποχές που γινόταν κάθε δύο εξ’ αιτίας των αυξημένων αναγκών για στρατιώτες. Οι βαθμούχοι πήγαιναν στα χριστιανικά χωριά, έπαιρναν τους ληξιαρχικούς καταλόγους από τους δημογέροντες και ζητούσαν να επιθεωρήσουν τα αγόρια από 6-15 χρονών. Διάλεγαν απ’ αυτά τα πιο υγιή και όμορφα, αλλά δεν έπαιρναν ποτέ περισσότερα από το ένα πέμπτο του συνολικού αριθμού των αγοριών κάθε χωριού ή πόλης, για να μην αποψιλωθεί ο αρσενικός πληθυσμός.

Jeniceru-karogs.png

Αφού τα συγκέντρωναν όλα μακριά από τα χωριά τους, έκαναν και δεύτερη διαλογή καθώς ο αριθμός που έπαιρναν ήταν πάντα μεγαλύτερος απ’ αυτόν που τελικά χρειάζονταν. Τα πιο γεροδεμένα πήγαιναν για γενίτσαροι, τα πιο έξυπνα πήγαιναν για διοικητικοί στο σεράι, τα υπόλοιπα κάλυπταν άλλες ανάγκες του στρατού και του ναυτικού.

File:Istanbul.Topkapi069.jpg - Wikimedia Commons

Οι γενίτσαροι διδάσκονταν το κοράνι, τον πόλεμο και την πειθαρχία. Κατέληγαν επίλεκτοι πολεμιστές τυφλά αφοσιωμένοι στον σουλτάνο.Για τους γενίτσαρους απαγορεύονταν άλλο επάγγελμα και η δημιουργία οικογένειας.

Ο περίφημος «λουφές» που έχει μείνει ως όρος μέχρι τις μέρες μας, δεν ήταν τίποτα άλλο από την τριμηνιαία αμοιβή των γενιτσάρων που γινόταν στο Τοπ Καπί. Ο εκάστοτε σουλτάνος ήταν τιμητικά αρχηγός του πρώτου λόχου τους (ορτά) και μάλιστα πήγαινε αυτοπροσώπως κάθε τρίμηνο για να πάρει τον λουφέ του.

Οι γενίτσαροι, αν και επίλεκτοι, δεν ήταν διόλου λίγοι. 

Επί Ορχάν ήταν 1.000, επί Μουράτ Β’ 13.000, επί Μωάμεθ Β’ του πορθητή 20.000, επί Μουράτ Γ’ 40.000, επί Μουσταφά Β’ 70.000, επί Αχμέτ Γ’ 80.000 για να φθάσουν τον 18ο αιώνα επί Σελίμ Γ’ σε 110.000.

Mετά τον 16ο αιώνα, δημιουργήθηκε κίνημα από τους ίδιους τους Τούρκους, που διεκδικούσε να μπαίνουν και τα δικά τους παιδιά στο προνομιούχο σώμα των γενιτσάρων και να μην έχουν αυτό το προνόμιο μόνο οι ραγιάδες.

Αρχείο:Battle of Vienna.SultanMurads with janissaries.jpg ...  Οι αξιωματικοί των γενιτσάρων αντιστάθηκαν σθεναρά σ’ αυτά τα αιτήματα, ξέροντας πως μόλις ελαστικοποιούνταν τα κριτήρια εισαγωγής στο σώμα, θ’ άρχιζε η παρακμή του. Πρώτος που έβαλε Τούρκους στο σώμα ήταν ο Μουράτ Δ’ και οι νεοφερμένοι Τούρκοι αντιμετωπίστηκαν με τόση περιφρόνηση από τους ήδη γενιτσάρους, που ονομάστηκαν «τσιράκ», δηλαδή ανίκανοι που μπήκαν με μέσον.

Απ’ αυτούς μας έμεινε και ο όρος τσιράκι. Οι αξιωματικοί είχαν δίκιο. Μόλις μπήκαν στο σώμα Τούρκοι, χαλάρωσε η πειθαρχία, οι φαντάροι άρχισαν να έχουν σχέση με τις παλιές τους οικογένειες, οι γενίτσαροι έγιναν ένα σώμα από καριερίστες που επενέβαιναν κατά τα συμφέροντα τους στη δημόσια ζωή.

Οι επίλεκτοι έγιναν στίφη και λίαν συντόμως ενοχλητικά στίφη για τους ίδιους τους σουλτάνους. Έκαναν πραξικοπήματα, ανεβοκατέβαζαν βεζίρηδες και σουλτάνους, ανάλογα με τα λεφτά που τους μοίραζαν. Αντιστέκονταν φυσικά σε οποιαδήποτε αναδιοργάνωση του στρατού σε νέες βάσεις, με σύγχρονο για την εποχή εξοπλισμό.

Το 1826, ο σουλτάνος Μαχμουτ Β’ κυριολεκτικά τους εξολόθρευσε, αφού αντιμετώπισε μια εξέγερση τους. Όλοι τους κρεμάστηκαν και οι στρατώνες τους ανατινάχτηκαν για να μην υπάρχει τίποτα που να τους θυμίζει.

Η αλλόκοτη σχέση των σκληροτράχηλων γενίτσαρων!!!

Μάθετε τώρα μια εκπληκτική ιστορική λεπτομέρεια που βρίσκεται τόσο έξω και μακριά από τις σημερινές κοινωνικές και στρατιωτικές αντιλήψεις, που αφήνει άναυδο κάθε σύγχρονο ακροατή της. Αναφέρομαι στο καζάνι των γενιτσάρων.

Το ιερότερο διαμέρισμα του στρατώνα των γενιτσάρων, είτε επρόκειτο για τον μόνιμο στρατώνα είτε για πρόχειρο σε εκστρατείες, ήταν το μαγειρείο. Εκεί συνεδρίαζε το συμβούλιο των αξιωματικών, εκεί συγκεντρώνονταν οι άνδρες. Ήταν άσυλο απαραβίαστο για οποιονδήποτε ξένο. Τα καζάνια στα οποία παρασκευαζόταν το φαγητό των γενιτσάρων ήταν τα ιερότερα σύμβολα τους. Ούτε η σημαία, ούτε τα ατομικά όπλα καθενός είχαν τόση αίγλη.

Οι νέοι γενίτσαροι που έμπαιναν στο σώμα ορκίζονταν πάνω στο καζάνι του φαγητού.Σε περίπτωση ήττας και υποχώρησης, οι τελευταίοι γενίτσαροι συγκεντρώνονταν γύρω από το μαγειρείο τους για να το υπερασπιστούν μέχρι θανάτου.

Σώμα γενιτσάρων που άφηνε να κυριευτεί το μαγειρείο του και ο εχθρός έπαιρνε τα καζάνια του, ήταν ισοβίως ατιμωμένο.

Κι όταν οι γενίτσαροι, ειδικά την τελευταία τους περίοδο, στασίαζαν κατά του σουλτάνου, αναποδογύριζαν τα καζάνια τους. Αν έφτανε στο παλάτι η είδηση ότι οι γενίτσαροι αναποδογύρισαν τα καζάνια τους, σήμαινε ότι είχε ξεσπάσει ανταρσία που θα λυνόταν με στρατιωτικό τρόπο και όχι με συνομιλίες ή διαπραγματεύσεις. Το αναποδογύρισμα του καζανιού ήταν γι αυτούς συνώνυμο με το «νίκη ή θάνατος».

 

———————————————————————————–