Χριστούγεννα στην Πόλη- Δημιουργώντας αναμνήσεις για το μέλλον

2373

Πρόταση: Αυτό είναι το ιδανικό Χριστουγεννιάτικο δώρο για το αγαπημένο σας πρόσωπο που κατάγεται από Πόλη & Μ.Ασία.

Τα Χριστούγεννα στην Πόλη είναι μια ξεχωριστή υπόθεση, όπως και τα περισσότερα πράγματα άλλωστε που συμβαίνουν εδώ. Έτσι είναι οι παγκόσμιες, μητροπόλεις, και γι’αυτό μ’ αρέσουν πολύ Πόσο μάλλον αυτή που έχει να μας πει τόσα στην μνήμη και την καρδιά μας.

Μην φανταστείτε πάντως τα Χριστούγεννα στην Πόλη, Χριστούγεννα θλίψης για την μοναξιά, νοσταλγίας για την πατρίδα ή μελαγχολίας για τις «παλιές καλές ημέρες». Για όσους έχουμε επιλέξει να μείνουμε εδώ, χωρίς να είναι ο τόπος που γεννηθήκαμε, η Πόλη γίνεται-έγινε πατρίδα. Είναι αυτή η μεγάλη φιλόξενη αγκαλιά που σε καλεί να μπεις μέσα και να κουλουριαστείς με ασφάλεια μέσα της. Το Σκούταρι και η Χαλκηδόνα από την μία, το Πέρα και το Μπεσίκτας από την άλλη είναι τα δύο χέρια στα οποία καταλήγουν τα μακριά μπράτσα του Βοσπόρου που σε κρατούν. Η παλιά πόλη, η Νέα Ρώμη, η οθωμανική Σταμπούλ είναι το κεφάλι που σε κοιτά, με μάτια την Αγιά Σοφία και το Σουλεϊμάνιε (όχι προς θεού το «Μπλε Τζαμί») και χείλη στο Σαράι Μπουρνού , το υγρό τελείωμα των τριών θαλασσών που ζώνουν την Βασιλεύουσα.


Χριστούγεννα στην Πόλη σημαίνει πολλά, αλλά πρώτα από όλα, για μένα, σημαίνει εκκλησία, κάλαντα και ευχές στο Πατριαρχείο.

Το Πατριαρχείο είναι η ζωντανή συνέχεια της ίδιας της ρίζας σου, το νιώθεις αυτό όταν βρίσκεσαι εκεί, και είναι ο πρώτος λόγος που σε κάνει να αισθάνεσαι οικεία την τεράστια αυτή πολιτεία. Για μας εδώ ο Πατριάρχης δεν είναι απλά η κεφαλή της Ορθοδοξίας. Δεν είναι βέβαια λίγο να μπαινοβγαίνεις στο Πατριαρχείο και να ανταλλάσεις ευχές και άλλες κουβέντες ευκαίρως ακαίρως με τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Αυτό είναι σπουδαίο ασφαλώς, αλλά αν θέλετε για μας, πριν από αυτό, ο Πατριάρχης είναι ο δικός μας Δεσπότης, ο δικός μας άνθρωπος( ή όπως το λέμε συχνά μεταξύ μας, ο παππούς).

Θα πάμε για μας, που ερχόμαστε για να τον δούμε, για να του πούμε τον πόνο μας, να πάρουμε τη συμβουλή και την ευχή του. Και εκείνος θα ρωτήσει τον καθέναν από μας και για κάτι προσωπικό, δηλώνοντας έτσι και ο ίδιος την ιδιαίτερη σχέση μαζί μας και την αγάπη του.

10857895_10204949966564405_3767769071964721017_n

Σαν παιδί έκανε και φέτος όταν πήγαμε να του πούμε τα κάλαντα μαζί με πολλά παιδιά από τα σχολεία της Πόλης. Χαίρεται πραγματικά όταν βλέπει παιδιά. Φέτος εκτός από τα ομογενειακά σχολεία ήταν και μια ομάδα παιδιών από την ρουμανική κοινότητα που του είπε τα κάλαντα.

10354247_10204949970284498_3961287883994782287_n

Ο πατέρας Σίλβιο, ο συμπαθέστατος Ρουμάνος ιερέας που λειτουργεί στο Χάσκιοι, το πάλαι ποτέ Πικρίδιο, έλαμπε από χαρά που τα παιδιά τον έβγαλαν ασπροπρόσωπο. Θα πάμε ξανά στον πατριάρχη για Κάλαντα, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς . Αλλά τότε, στην κοπή της πίτας, τα κάλαντα και τα τραγούδια τα λέμε μόνο η Μεγάλη του Γένους Σχολή, το κατεξοχήν πατριαρχικό σχολείο, που έχει την τιμητική του εκείνη την ημέρα.


Εκκλησία δεν πήγα πάντως στο Πατριαρχείο φέτος. Προτίμησα την νυχτερινή λειτουργία στην ενορία μου, στον Άγιο Δημήτριο στα Ταταύλα. Νυχτερινή λειτουργία μετά από χρόνια για πρώτη φορά –επί μακρόν δεν μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο λόγω αντικειμενικών δυσκολιών και απαγορεύσεων, αλλα και «δια τον φόβον των Ιουδαίων». Τώρα οι καιροί έχουν αλλάξει.
   Η αίσθηση μέσα στο ναό ήταν μοναδική. Ησυχία, προσήλωση, κατάνυξη. Ο ναός νοικοκυρεμένος, πεντακάθαρος. Το καταπληκτικό τέμπλο, πρόσφατα συντηρημένο λάμπει στο φως των πολυελαίων. «Τα Ταταύλα ήταν πάντα μια μέση περιοχή. Οι άνθρωποι εδώ ούτε πλούσιοι ούτε όμως και φτωχοί» θα μου τονίσει μετά τη λειτουργία σε σχετικό σχόλιό μου φίλος από την περιοχή. Έχει δίκιο. Τι ήταν οι περισσότεροι:μαγαζάτορες, επιτηδευματίες, ταβερνιάρηδες, μάστορες.

10885564_10204949967804436_4487205243358585680_n

10885614_10204949967884438_3723633130556308648_n

10385470_10204949967844437_8401965294560369790_n

Νοικοκύρηδες άνθρωποι δηλαδή. Και οι γυναίκες τους, συνήθως στο σπίτι, νοικοκυρές από τις πρώτες. Στα Ταταύλα οι γυναίκες δεν μιλούσαν τουρκικά μέχρι σχεδόν το 1960-1970. Δεν υπήρχε λόγος, αφού εκεί όλοι μιλούσαν ελληνικά. Η αίσθηση της νοικοκυροσύνης που υπάρχει στην εκκλησια, την βλέπεις και στο εκκλησίασμα της ημέρας Καμία σχέση με τον κόσμο στους ναούς του Πέρα ή των «καλών» χωριών του Βοσπόρου, όπου συνήθως εκκλησιάζομαι (το Πατριαρχείο δεν μπαίνει σε σύγκριση γιατί έχει πολλἐς ιδιομορφίες). Φορούν όλοι τα καλά τους βέβαια, σεμνά και λίγο παλιομοδίτικα οι μεγαλύτεροι. Διακρίνεις την σεμνότητα, την συστολή στις κυρίες, αλλά και την ανάγκη «να φανούμε, χωρίς όμως να θίξουμε κανέναν άλλο» Μικροαστισμός, με την καλή έννοια.Οι άνθρωποι στο κάτω κάτω το δικαιούνται. Γενιές επι γενεών αστοί είναι αυτοί. Δεν μιμούνται. Είναι η γνήσια εκδοχή. Στην καταπληκτική ατμόσφαιρα πάντως βοηθάν και οι ψάλτες. Στον Άγιο Δημήτριο ψέλνουν ίσως ο καλύτεροι στην Πόλη, μετά από τους χορούς τους Πατριαρχείου. Στο τέλος οι περισσότεροι από τους 150 περίπου εκκλησιαζόμενους πήγαν να κοινωνήσουν. Ακολούθησα μαγνητισμένος.

1610845_10204949967924439_2793729135249580660_n


Την λειτουργία ακολούθησε ένα πλούσιο γεύμα, που προσέφερε η κοινότητα, στην πρόσφατα ανακαινισμένη αίθουσα τελετών του παρακείμενου δημοτικού σχολείου. Η μεγάλη απόλαυση ωστόσο δεν ήταν το φαγητό αλλά η εξαιρετική παρέα. Η Ρωμιοί ξέρουν να τρώνε και να γλεντούν, αρκεί το περιβάλλον να το ευνοεί και να νιώσουν άνετα, και όταν πέσουν και 1-2 ρακιά, δεν κρατιούνται. Στο τραπέζι μας την παράσταση έκλεψε ο κ Αναστάσης, ο 83χρονος πρώην αντικαίρ (και νυν εκτιμητής αντικών) που μας είπε την ιστορία της ζωή του με χιούμορ και αφοπλιστική ειλικρίνεια, χωρίς ούτε στιγμή να πάψει να φλερτάρει, έντονα αλλά ευγενικά, την κατά 15 χρόνια νεότερη του κυρία Εύα.

1467219_10204949970364500_5887870200452159169_n (1)

Από σαράντα κύματα πέρασε ο κυρ Αναστάσης , που νέος και όμορφος μαραγκός στα νιάτα του γνώρισε και παντρεύτηκε την κατά 26 χρόνια μεγαλύτερη και μερακλού λεβαντίνα χήρα ενός Αρμένη αντικαίρ, τον οποίο διαδέχτηκε στο κρεββάτι και στο μαγαζί του. «Τέτοια αντίκα που πήρε πώς να μην γίνεις αντικατζής» πετάγεται η κυρία Ολυμπία από δίπλα μου και σκάμε όλοι στα γέλια. Την τίμησε και την περιποιήθηκε μέχρι το τέλος. Στα 97 πέθανε η Λίλλη-ετσι έλεγαν την σύζυγό του-πάνε σχεδόν 15 χρόνια τώρα. Και μετά άρχισε να μας διηγείται τον μετά την Λίλλη βίο και πολιτεία του, αλλά αυτά θα τα γράψω κάποια άλλη στιγμή.

10369115_10204949968284448_2138562759683415877_n


//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////


Ανήμερα τα Χριστούγεννα το κλίμα διαφορετικό. Ηλιόλουστη και χαρούμενη μέρα. Η Πόλη βέβαια δεν είναι και τόσο στολισμένη φέτος. Για την ακρίβεια ο δημόσιος στολισμός στους δρόμους είναι από μίζερος έως τραγικός. Καμία σχέση με τις προηγούμενες χρονιές που γέμιζε φωτάκια, δεντράκια, αστεράκια και λοιπά λαμπερά στολίδια, εντυπωσιακά μεν, αμφιβόλου πάντως αισθητικής δε, όλο το Πέρα. Οι Χριστουγεννιάτικοι στολισμοί -για πρωτοχρονιά λένε πως τους βάζουν-, αλλά από μέσα Δεκεμβρίου άλλοτε ήταν εκει, ενοχλούν τους συντηρητικούς μουσουλμάνους, αυτούς που δίνουν την ισχύ στο κυβερνόν κόμμα, και ας μην ξεχνάμε πως σε λίγους μήνες έχουμε και εδώ βουλευτικές εκλογές.

10344839_10204949969764485_7976986374266428031_n
Τα τελευταία 2-3 χρόνια έχει ξεκινήσει και μια εκστρατεία από τους πιο συντηρητικούς ενάντια στα Χριστουγεννιάτικα έθιμα. Χαρακτηρίζονται ξενόφερτα, επικίνδυνα, συχνά αμαρτία. Χαρακτηριστικό του επιπέδου της κριτικής είναι και η δήλωση ενός δημάρχου (αυτού της Ραιδεστού αν δεν απατώμαι) ο οποίος σε σχετική συνέντευξή του πρόσφατα δήλωσε απολύτως σοβαρά ότι ο Αη Βασίλης δεν είναι σοβαρή προσωπικότητα ,γιατι αν ήταν δεν θα έμπαινε στα σπίτια των ανθρώπων από τις καμινάδες….Ακόμα και στον δικό μου δήμο στο Σισλί , που δεν ελέγχεται από το κυβερνητικό κόμμα και το οποίο επέρυσι, ο αποχωρήσας δήμαρχος Μουσταφά Σαριγκιούλ είχε μετατρέψει σε μικρή Ντίσνεϋλαντ (υποψήφιος για δήμαρχος της Πόλης με το CHP ο κ. Σαριγκιούλ αλλά απέτυχε και έχασε έτσι και την Πόλη και το Σισλί) φέτος τα πράγματα είναι μίνιμαλ. Πάνε τα κόκκινα χαλιά, και οι φωτεινές αψίδες στο Νισάντασι. Πάνε και οι κρεμασμένοι στη μέση της λεωφόρου πολυέλαιοι στο Κούρτουλους.


Τίποτα δεν μας πτοεί εδώ ωστόσο. Στα σπίτια μας δεντράκια, σε πάμπολλα μαγαζιά και στα ξενοδοχεία επίσης, στα παράθυρα των σπιτιών φωτάκια. Η ιδιωτική πρωτοβουλία αναπληρώνει τις κρατικές ελλείψεις και εδώ. Είναι και κάτι άλλο βεβαίως, στις περιοχές αυτές ζουν πολλοί χριστιανοί, πολλοί ξένοι και πολλοί αντιπολιτευόμενοι την κυβέρνηση. Ωστόσο το πιο αναπάντεχο και συγκινητικό ήταν να βλέπεις χριστουγεννιάτικη διακόσμηση και ευχές στα νεόκοπα καφέ στο συντηρητικό Φανάρι. Merry Chrismas έγραψε μεγαλοπρεπέστατα ο Κεμάλ, ο ιδιοκτήτης ενός από αυτά, Τούρκος, παλιός Φαναριώτης και ο ίδιος, και αναρωτιέμαι πόσα χρόνια είχε να γνωρίσει το Φανάρι τέτοιες Χριστουγεννιάτικες δόξες.

10888475_10204949966084393_7896252393960505547_n


Η μέρα των Χριστουγέννων ολοκληρώθηκε με ένα υπέροχο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Η φίλη μου η Μαρία με κάλεσε στο εορταστικό τραπέζι που έκανε στο μαγαζί της για τους φίλους της εδώ στην Πόλη. Η Μαρία , πέρα από εξαιρετική μαγείρισσα είναι εξαιρετική οικοδέσποινα και φροντίζει πάντα όλους τους καλεσμένους της και τον καθένα προσωπικά. Είχε όχι απλά επιμεληθεί, αλλά μαγειρέψει η ίδια ότι φάγαμε, και αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει αυτό γευστικά. «Μα αφού σας κάλεσα. Τι τραπέζι θα σας κάνω αν βάλω τους μάγειρες μου να μαγειρέψουν. Για τους φίλους μου μαγειρεύω μόνο εγώ» μου είπε αφοπλιστικά όταν τη ρώτησα σχετικά βλέποντας τα πιάτα πηγαίνουν και να έρχονται Πέρα από αυτό όμως η Μαρία ξέρει να δένει τους ανθρώπους μεταξύ τους, να μιλάει με όλους και με τον καθένα όμορφα και ξεχωριστά και να γίνεται η ψυχή της παρέας, χωρίς ωστόσο να πνίγει και να υποσκελίζει τους καλεσμένους της.

10882387_10204949964284348_7055204063402316210_n

Άψογη οικοδέσποινα, απλή και ουσιαστική και ας είναι σταρ, μάλλον για αυτό ακριβώς το λόγο και πέτυχε να κάνει τόσα πράγματα και να αγαπηθεί τόσο πολύ. Ίσως αυτός να είναι και ένας από τους λόγους πού τόσα αστέρια μαζεύονται από τον χώρο της τέχνης μαζεύονται στο μαγαζί της. Τα Χριστούγεννα. στο ρεβεγιόν, γνώρισα δύο απὀ αυτά. Αναφέρομαι σε δύο από τους σημαντικότερους Τούρκους ηθοποιούς του θεάτρου. Η μία είναι η καρατερίστα και γοητευτική Dilek Türker, ηθοποιός και θιασάρχης με πολλές επιτυχίες, από τις οποίες όμως η ίδια θέλησε να μου αναφέρει με υπερηφάνεια μία μόνο, ενδεικτική του δικού της ήθους: το γεγονός ότι ο μεγάλος Τούρκος συγγραφέας Ασίζ Νεσίν έγραψε για χάρη της ένα θεατρικό έργο.

10460174_10204949969284473_6232025090061252946_n

Ο άλλος ήταν ο Ugur Yucel, άλλος μεγάλος ηθοποιός , ο οποίος-και αυτό είναι είδηση-έχει πάρει τα δικαιώματα και ετοιμάζεται να ανεβάσει μια διασκευή του Ζορμπά του Νίκου Καζαντζάκη στην Τουρκία. “Θέλω να μάθουν οι Τούρκοι πως ο Ζορμπάς δεν είναι ταβέρνα και πως ο Καζαντζάκης είναι ένας από τους πιο μεγάλους συγγραφείς” μου λέει. Συμφωνήσαμε φυσικά να τα πούμε σύντομα ξανά και με τους δύο.


Έτσι είναι τα Χριστούγεννα στην μικρή-μεγάλη μας Πόλη. Γλυκά, αλλιώτικα, ξεχωριστά, κυρίως γιατί ο καθένας από εμάς προσωπικά ανακαλύπτει σε αυτά από ένα κομμάτι απο την ψυχή και την ομορφία των παιδικών Χριστουγεννιάτικων αναμνήσεών του, φτιάχνοντας συγχρόνως τις αναμνήσεις για τα Χριστούγεννα του μέλλοντός του.

Γιάννης Γιγουρτσής